Stichting Vogelpark Avifauna, gevestigd in Alphen aan den Rijn heeft als doel:

Natuurbehoud in het algemeen, natuurbeschermingseducatie en
(vogel)soortenbehoud door middel van het beheer en de exploitatie van een vogelpark
met inheemse en uitheemse vogels, aangevuld met zoogdieren.

De stichting beoogt nadrukkelijk geen winst te maken en besteedt al haar beschikbare gelden aan de opvang en verzorging van de dieren en haar educatieve functie in Avifauna.

Bestuursleden en vrijwilligers werken onbezoldigd en krijgen een onkostenvergoeding.
De medewerkers van de stichting ontvangen een salaris in overeenstemming
met de geldende CAO.

Stichting Vogelpark Avifauna
Hoorn 59,  2404 HG Alphen aan den Rijn
0172 – 256 256, www.avifauna.nl
Fiscaal nummer: 814146922
KvK: 28103763
Iban: NL75 RABO 0307 1773 35

Bestuursleden:
• Voorzitter: J.M.C.M. Groen in ’t Wout
• Penningmeester: J.H. Kluft
• Lid: J.P. Verhaar

Directie:
• J.A.C. de Hoon

Activiteiten 2019
Educatie
De afdeling educatie van Stichting Vogelpark Avifauna heeft twee hoofdtaken. (1) De
educatie binnen het vogelpark voor de bezoekers en (2) het verzorgen van de Natuuren Milieueducatie (NME) voor de basisscholen in de gemeentes Alphen aan den Rijn,
Nieuwkoop en Kaag en Braassem.

Parkeducatie
De afdeling educatie heeft dit jaar diverse seizoenactiviteiten georganiseerd voor de
abonnementhouders en specifiek de jeugdleden. Dit betrof kinderactiviteiten in
kerst- en herfstvakantie, maar daarnaast zijn er ook drie themadagen georganiseerd
welke in het teken stonden van de rode panda, gieren en van Open
Monumentendag.
Medio 2019 is er gestart met het vernieuwen van de bebording, zowel vanuit
kwalitatief als inhoudelijk oogpunt. Dit is eind 2019 grotendeels afgerond en betreft
één van de voorbereidingen voor de NVD-visitatie die de Educatieafdeling in 2020
gaat krijgen. Eveneens is er een begin gemaakt met het vernieuwen van de
boodschap die uitgedragen wordt tijdens rondleidingen, presentaties en de
vogeldemonstraties.
Ook biedt het vogelpark spreekbeurtkisten aan om leerlingen van het basisonderwijs
te voorzien van informatie en materialen. Hiervoor zijn 2 kisten beschikbaar, welke
19 keer zijn uitgeleend in 2019. Er is gestart om het aanbod van spreekbeurtkisten te
vergroten en het aantal uit te breiden om aan de vraag te kunnen voldoen.

Natuur- en Milieueducatie
Bij de inschrijfperiode voor het schooljaar 2019-2020 hebben 49 van de 71 scholen
zich ingeschreven op NME-aanbod van Avifauna. Door diverse fusietrajecten is het
aantal basisscholen afgenomen, maar ook het aantal deelnemende scholen is
zodoende gereduceerd. Door extra inspanningen in het contact met de scholen is er
een enorme toename geweest in het aantal afgenomen producten. In 2019 zijn er
totaal 467 producten geboekt, tegen 389 in 2018. De bestelde producten bestonden
uit: 291 excursies, 69 leskisten en 107 materiaalpakketten.
De promotie van het NME-aanbod is verder doorgevoerd en ook het contact met de
scholen is geïntensiveerd. Wel blijkt het moeilijk, gelet op het verloop binnen de
scholen, om vaste aanspreekpunten te behouden. Dit heeft er helaas voor gezorgd
dat er nog geen evaluatie plaats heeft kunnen vinden onder de schoolcoördinatoren
met oog op het NME-aanbod. Deze evaluatie zal in 2020 alsnog, in samenspraak met
de gemeente, worden uitgevoerd om te komen tot een verdere vernieuwing.
In 2019 is tevens een begin gemaakt met het vernieuwen en verbreden van het NMEaanbod. Dit heeft al geleid tot een aantal nieuwe producten, maar ook tot nieuwe
samenwerkingen met de gemeente.
Zo zal de educatieafdeling betrokken zijn bij het programma voor de Nationale
Boomfeestdag in Alphen aan den Rijn, maar is er ook gevraagd om een Beleefroute te
ontwerpen voor het Park Zegersloot en om een educatief programma te ontwikkelen
voor het vergroenen van de schoolpleinen binnen de hele gemeente Alphen aan den
Rijn.

Behoud biodiversiteit
In 2019 hield Avifauna 254 diersoorten en 1.965 individuen: 243 soorten vogels
(1.916 individuen), 9 soorten zoogdieren (42 individuen), 1 soort reptiel (7
individuen) en 2 vissoorten (aantal individuen onbekend).
Avifauna verleende medewerking aan 53 Europese en 2 mondiale fokprogramma’s
voor bedreigde vogels/dieren. Het vogelpark was verantwoordelijk voor de
coördinatie van 3 Europese fokprogramma’s. In 2019 kwamen 59 verschillende
vogelsoorten en 3 zoogdieren tot voortplanting, waarvan 11 soorten deel uitmaakten
van een fokprogramma.

In 2019 slaagde Avifauna er voor het eerst in om twee jonge Rüppelsgieren in één
seizoen groot te krijgen. Een erg belangrijke stap in het fokprogramma voor deze
ernstig bedreigde Afrikaanse gierensoort.

Verschillende vogels en zoogdieren werden uitgewisseld met meer dan 40 officiële
dierentuinen over de gehele wereld. Dit jaar ontvingen we een mannelijk rode panda
uit Lissabon waarmee gefokt mag worden voor het programma zodat ook deze soort
zich hopelijk gaat voortplanten in Avifauna. Ook kwam er een nieuw jong koppel
geribbelde neushoornvogels uit Lagos en Rhenen. In totaal kwamen er 58 vogels en 3
zoogdieren naar Avifauna.

In 2019 verhuisden 155 vogels en 14 zoogdieren van Vogelpark Avifauna naar andere
dierentuinen (onder meer regenbooglori’s, Chileense flamingo’s, rode ibissen,
Stellers zeearenden en witgezichtoeistities).

Naast het in standhouden van de soorten die Vogelpark Avifauna in collectie heeft,
biedt het vogelpark ook leefruimte voor de wilde Nederlandse flora & fauna.
Om de effecten van deze inspanningen te toetsen en later ook te kunnen monitoren,
is er op 1 november gestart met een ‘BioBlitz’. Tijdens deze BioBlitz (een initiatief van
Waarneming.nl) wordt een jaar lang bijgehouden hoeveel wilde planten- en
diersoorten er in een specifiek gebied worden waargenomen. Vogelpark Avifauna zal
zodoende een jaar lang onderzocht worden op soortenrijkdom. De waarnemingen
van deze BioBlitz zijn te volgen via https://waarneming.nl/bioblitz/bioblitz-stichtingvogelpark-avifauna/

Natuurbescherming
Vogelpark Avifauna steunt al geruime tijd natuurbeschermingsprojecten over de hele
wereld. Het vogelpark heeft een speciaal fonds voor haar
natuurbeschermingsactiviteiten opgericht en in een zelfstandige stichting
ondergebracht. Op diverse manieren wordt geld ingezameld voor dit
natuurbeschermingsfonds (Stichting Avifauna Natuurbescherming en
Natuureducatiefonds), dat dezelfde bestuurssamenstelling heeft als Stichting
Vogelpark Avifauna.
2019 was het tweede en laatste jaar dat de Silent Forest Campaign van EAZA draaide,
waarin bedreigde Aziatische zangvogels centraal staan. Vogelpark Avifauna heeft
voor deze campagne de ‘bronze award’ gekregen, wat betekent dat er minimaal
€2.000,- is opgehaald en bijgedragen aan deze campagne.

Vanuit EAZA fokprogramma’s worden ook vaak natuurbeschermingsprojecten
ondersteund en ook Avifauna ondersteunt op die manier al enkele jaren twee
projecten. Red Panda Network, een organisatie in Nepal die zich inzet voor het
behoud van het leefgebied van rode panda’s, en het San Martin titi project, een
Peruviaanse organisatie ondersteunt door EAZA dierentuinen gericht op het
beschermen van de San Martin titi, kunnen zo al enkele jaren op financiële
ondersteuning vanuit Avifauna rekenen. 2019 was hierop geen uitzondering.

Ook in 2019 heeft Avifauna samen met Stichting Landschapsfonds Alphen aan de Rijn
verder gewerkt aan het Project IJsvogel: een klein natuurgebied aan de zuidzijde van
Alphen aan den Rijn. Avifauna financierde € 21.000,= van de investering uit haar
natuurbeschermingsfonds. Daarnaast leveren medewerkers en vrijwilligers van
Avifauna een bijdrage door werkzaamheden in dit gebied te verrichten.
In 2019 werd het educatieve deel van dit project ingericht. Er zijn diverse educatieve
speelgelegenheden geplaatst, zoals een waterpomp, klimboom en ringslang en er zijn
educatieve borden geplaatst. Daarnaast zijn de medewerkers gedurende het jaar
meerdere dagen druk geweest met onderhoudswerkzaamheden in dit gebied.

In 2019 werd wederom STORK (Stichting Ooievaars Research and Knowhow)
ondersteund. Naast een financiële bijdrage genereerde Avifauna ook veel aandacht
voor de ooievaar door in 2019 met medewerking van STORK de jonge wilde Europese
ooievaars in Vogelpark Avifauna te ringen voor onderzoek.

In oktober 2019 zijn 15 neushoornvogelexperts uit 8 verschillende landen
bijeengekomen in Vogelpark Avifauna om de toekomst van neushoornvogels in
Europese dierentuinen te bespreken en plannen te maken voor de fokprogramma’s.
Ook is er besproken welke natuurbeschermingsprogramma’s voor neushoornvogels
er vanuit EAZA-dierentuinen ondersteund zullen worden.

Vogelopvang
Helaas moeten er in Nederland nog regelmatig illegaal of onder slechte
omstandigheden gehouden vogels door de overheid in beslag worden genomen. De
soorten met een eenvoudige verzorging gaan naar andere opvangcentra, maar de
vogelsoorten die een specialistische verzorging nodig hebben worden door Avifauna
opgevangen.

In 2019 zaten in het opvangcentrum van Avifauna 8 vogels die allemaal aan het eind
van het jaar zijn vrijgegeven door de rechter. Alle 8 vogels zijn opgenomen in de
collectie van het vogelpark en zullen in 2020 een mooi plekje in het park krijgen.

In 2019 zijn er geen nieuwe vogels uit inbeslagnames naar Avifauna gekomen. Wel
heeft Avifauna het afgelopen jaar de overheidsinstantie die de inbeslagnames
verzorgt (IBG) regelmatig advies gegeven aangaande de opsporing van illegale handel
in vogels.

Onderzoek
In 2019 heeft Vogelpark Avifauna diverse studenten begeleidt en verschillende onderzoeken
gefaciliteerd.
Zo is begonnen met het verzamelen van feces (uitwerpselen) bij de rode panda’s in het kader
van een EEP breed onderzoek naar ‘mucoid faeces in red panda’s’. De monsters uit alle
deelnemende dierentuinen worden in Singapore verzameld en geanalyseerd zodat er een
goed beeld ontstaat van dit potentiële probleem in de rode panda populatie.
In 2019 heeft Avifauna ook studenten van Universiteit Utrecht begeleid bij twee gerelateerde
onderzoeken aan neushoornvogels in EAZA; ‘Understanding hornbills’ en ‘personality in
hornbills’. Het eerste onderzoek gericht op het gedrag van neushoornvogels en hoe goede
kweekparen te herkennen, het tweede gericht op onderzoek naar persoonlijkheid in
neushoornvogels en hoe dit te gebruiken bij het samenstellen van paartjes. Beide
onderzoeken hebben tot doel de kweekresultaten van neushoornvogels in EAZAdierentuinen te verbeteren. In 2020 zullen de uitkomsten worden gepresenteerd op de
EAZA-meeting.
De Lund University in Zweden werkt aan de reconstructie van het dinosaurusbrein aan de
hand van intelligentie onderzoek bij o.a. paleognaths (loopvogels en tinamoes) de meest
primitieve vogels. In dat kader heeft Avifauna meerdere keren onderzoekers van Lund
ontvangen die onderzoek hebben gedaan naar de intelligentie van de helmkasuaris, kiwi en
tinamoes in Avifauna.
Vanuit Universiteit Utrecht kwam het verzoek om mee te werken aan een onderzoek naar
vrijgevigheid onder papegaaiachtige. Uiteraard heeft Avifauna daar gehoor aan gegeven en
zodoende zijn er in 2019 studenten begonnen met gedragsexperimenten naar de
vrijgevigheid bij onze rosé kaketoes en edelpapegaaien.

Download hier het Jaarverslag 2019